Boek
Nederlands
Autobiografisch getinte symbolische roman waarin een kunstschilder een morbide hang heeft naar de dood.
Onderwerp
Dood en liefde
Titel
De blinde uil : roman / Sadegh Hedayat ; uit het Perzisch vertaald door Gert J.J. de Vries ; met een nawoord van de vertaler
Auteur
Sadegh Hedayat
Vertaler
Gert J.J. De Vries
Taal
Nederlands
Oorspr. taal
Perzisch
Oorspr. titel
Buf-e Kur
Uitgever
Amsterdam: Uitgeverij Jurgen Maas, 2018
133 p.
ISBN
9789491921391 (hardback)

Besprekingen

Roes van alcohol en opium

ROMAN. Bijna negentig jaar geleden schreef Sadegh Hedayat zijn korte, enigmatische roman De blinde uil.

Het boek werd een mijlpaal in de moderne Iraanse literatuur, dat vandaag nog trots overeind staat.

"Sommige mensen beginnen op hun twintigste al af te sterven, terwijl heel veel anderen pas aan het einde van hun leven, heel vredig en kalm, als een opgebrande kaars uitdoven", denkt de verteller uit De blinde uil, en hij rekent zichzelf ongetwijfeld tot de eerste groep. Hij is een aan alcohol en opium verslingerde schilder van pennenkokers die zich heeft afgekeerd van de wereld, die beheerst wordt door oppervlakkig en platvloers gepeupel. Een levende dode noemt hij zichzelf, die geen band meer heeft met het leven en nog geen rust heeft kunnen vinden in de vergetelheid van de dood.

Wanneer hij op een dag thuis een fles wegneemt die op een hoog rek staat, merkt hij dat er een luchtrooster achter zit. Hij kijkt erdoor en ziet onder een cipres een oude, gebogen man zitten, een soort Indiase yogi, gehuld in een lang gewaad en met…Lees verder

Iraanse nachtmerrie

Roman. Elke geletterde Iraniër heeft De blinde uil gelezen. De nachtmerrie die Sadegh Hedayat in eigen beheer uitgaf, groeide in zijn land uit tot de beruchtste tekst van de twintigste eeuw.

'Laat alle hoop varen, gij die hier binnentreedt.' De poort naar de hel draagt dat opschrift in Dantes Goddelijke komedie. Maar de middeleeuwen hadden iets met hel en verdoemenis. Dat een boekwerk van na de verlichting die gruwelen wil - en kan - belichamen komt minder voor. Er zijn natuurlijk de donkere, gothic sprookjes van Poe en Hoffmann, De Lautréamonts Chants de Maldoror, de horrorerotiek van De Sade, de zwartgalligheid van Kafka. Maar wil u nog verder afdalen in de maalstroom, tot in de negende cirkel van de hel? Lees dan De blinde uil van ­Sadegh Hedayat. Als er één boek uit de wereldliteratuur het predikaat 'pikzwart' verdient, dan wel deze korte roman van de magere, bebrilde Iraniër.

Sadegh Hedayat (1903-1951), telg uit een aristocratische Teheraanse familie, liep al vroeg verloren in het leven. Hij werd opgevoed in het Frans, omarmde de westerse moderniteit en studeerde zonder veel resultaat in Gent en Parijs. Een…Lees verder

Fascinerende afdaling in de krochten van de ziel

De kleine roman De blinde uil van de Iraanse schrijver Sadegh Hedayat (1903-1951) is het soort boek dat je na lezing meteen opnieuw wilt lezen. Omdat je nauwelijks kunt geloven wat je gelezen hebt, omdat je geen afscheid wilt nemen van de tragische hoofdpersoon of anders wel omdat je beter wilt doorgronden hoe vernuftig dit kleinood in elkaar steekt.

In het eerste deel krijgt de verteller, een eenvoudige man die met het beschilderen van pennenkokers de kost verdient, een visioen: een jonge vrouw biedt een Indiase yogi een lotusbloem aan. De verteller gaat op zoek naar de vrouw maar als hij haar eindelijk vindt, sterft zij al snel.

Het tweede deel laat zich lezen als het verslag van de verwoestende werking van een dergelijk visioen. De verteller zoekt vergetelheid in opium en bereidt zich voor op zijn eigen afscheid van de wereld. Hij is getrouwd met een vrouw wier lippen naar 'het uiteinde van een augurk' smaken. Kijkt hij uit het raam, dan zit daar een straatventer 'met wit haar, uitgebluste ogen en een hazenlip'. Deze figuren zijn niet meer dan schimmen, afsplitsingen van de schaduw van de verteller. En die schaduw wil de verteller doorgronden. Dit verslag schrijft hij dan ook enkel 'om mezelf kenbaar te maken aan mijn schaduw'.

Toch vormt deze getuigenis, die in wezen een dagboek is want zogenaamd niet voor de …Lees verder

Vijftig jaar nadat de Iraanse schrijver Hedayat (1903-1951) dit boek heeft geschreven (1937) is het in 1987 in een nieuwe Nederlandse vertaling uit het Perzisch van Gert J.J. de Vries verschenen. Van dit kleine meesterwerk had Jacques Hamelink al eerder via het Engels een vertaling gemaakt (Polak & Van Gennep, 1965). Vooral in Frankrijk, Hedayat ging in Teheran naar een Franse school, maar ook in Engeland en Duitsland werd zijn werk al vroeg erkend als wereldliteratuur. Over 'De blinde uil', zijn meest zwartgallige boek, is veel geschreven en het heeft zeker vlak ná de Tweede Wereldoorlog in West-Europa veel literair stof doen opwaaien. In deze autobiografisch getinte symbolische roman heeft de hoofdpersoon, die pennenkokers beschildert, een morbide hang naar de dood. Een íntriest verhaal maar zo messcherp verwoord dat het ook nu de lezer nog raakt. Zijn ongekunstelde stijl maakt nieuwsgierig naar zijn andere werk. De uitgave is uitstekend verzorgd, het nawoord van de vertaler bij dez…Lees verder

Over Sadegh Hedayat

Sadegh (of Sadeq) Hedayat (Teheran, 17 februari 1903 – Parijs, 9 april 1951) was een Iraanse schrijver, vertaler en intellectueel. Hij is het meest bekend door zijn roman Boof-e koor (De Blinde Uil) en was een van de eerste Iraanse schrijvers die literair modernisme toepaste in zijn werk.

Levensloop

Hedayat werd geboren in een Noord-Iraans aristocratisch gezin in Teheran (zijn overgrootvader Reza-Qoli Khan Hedayat was zelf een gerespecteerd schrijver en werkte voor de overheid, net als andere familieleden) en werd onderwezen op de Collège Saint-Louis (Franse katholieke school) en Dar ol-Fonoon (1914-1916). In 1925, als een van een selecte groep studenten, reisde hij naar Europa alwaar hij zijn studies voortzette. Daar studeerde hij aanvankelijk bouwkunde in België, waar hij na een jaar mee stopte en ging architectuur studeren in Frankrijk. Daar gaf hij zijn architectuurstudie o…Lees verder op Wikipedia